|
Onze eerste bestemming van vandaag is het plaatsje Kutna Hora, dat ongeveer 60 kilometer ten oosten van Praag ligt. Dit treinstation kwamen we onderweg tegen en moesten het gewoon even bekijken.
In Sedlec, een voorstadje van Kutna Hora vinden we
een gotische kapel die na de pest van 1318 als knekelhuis diende. Het onderste
deel van deze dubbelkapel bestaat volledig uit menselijke schedels en botten.
Voor het altaar, de luchters en andere versieringen heeft men het gebeente
gebruikt van ongeveer 40.000 doden. František Rint tekende voor deze unieke
schepping waar hij met een aantal enthousiaste familieleden drie jaar aan
gewerkt heeft (1867 - 1870).
Het is echt bizar om deze kapel met eigen ogen te zien. Ik had er voor die tijd wel over gehoord en gelezen, maar er dan ook echt in rond te lopen. Bizar gewoon. Indrukwekkend ook. Om zoveel botten en schedels bij elkaar te zien. En dan ook nog in de vorm van decoratie.....
Link: Kostnice De middag staat ingeruimd voor een bezoek aan Terezin. Terezin ligt 60 kilometer ten noorden van Praag. Misschien staat niet iedereen te trappelen om een doorvoerkamp uit de Tweede Wereldoorlog te bezichtigen, maar ik wilde juist met eigen ogen zien in welke omstandigheden mensen hier hebben moeten leven. WOII was lang voor mijn geboorte natuurlijk al voorbij, maar de gevolgen ervan zijn nog dagelijks voelbaar. Ik vind het belangrijk om te leren van de geschiedenis, om te begrijpen wat anderen hebben moeten doormaken en dat het ook echt zo erg was (of erger) dan we uit de boeken en films hebben geleerd.
Terezin werd in de achttiende eeuw gebouwd en bestaat uit een stadsgedeelte en een fort even buiten de stadsmuren. Het fort werd in de negentiende eeuw gebruikt als gevangenis. In de Tweede Wereldoorlog evacueerden de Duitsers alle inwoners van het vestingstadje (Grote Vesting) en richtten het in als Joods getto. Ze noemden het Theresienstadt.
In het begin ging Theresienstadt door voor een kamp met een relatief mild
regime: zo was het de gevangenen toegestaan toneelstukken op te voeren,
concerten te geven en lezingen te houden, er waren zelfs scholen en er was
een vorm van zelfbestuur. De nazi's lieten zelfs een commissie van het
Internationale Rode Kruis toe in dit in hun ogen 'modelkamp'. Daartoe werd
alles opgeknapt, en de waarnemers concludeerden precies wat de nazi's
gehoopt hadden. Van de bijna 140.000 mannen, vrouwen en kinderen die in Theresienstadt zijn geweest, stierven er 26.000 in het kamp zelf, meer dan 100.000 anderen kwamen na deportaties elders om het leven. Toen het Russische leger in mei 1945 Theresienstadt bevrijdde, trof men 17.000 overlevenden aan. Cijfermateriaal over gevangenen en overlevenden verschilt enorm. Van de Grote Vesting, het eigenlijke stadje, maakten de nazi's dus een joods ghetto, dat officieel aangeduid werd als 'Vorzugslager'. Het getto had wel een zelfstandig joods bestuur, maar dat had natuurlijk niets te vertellen en kon ook niets doen aan de voortdurende vernederingen en mishandelingen van hun mensen door de nazi's.
De Kleine
Vesting diende vanaf juni 1940 als uitwijkgevangenis voor de overvolle
Praagse gevangenis waar politieke gevangenen ondergebracht werden. Het complex van de kleine Vesting is verdeeld in vier vestinghoven die bestemd waren voor de gevangenen. Deze liggen rondom het centrale gedeelte waar de nazi's gehuisvest waren en hun vermaak zochten. Nu is daar een museum ingericht en in de voormalige bioscoop zijn korte films over het dagelijks leven in het kamp te zien. Bij de ingang ligt de Nationale Begraafplaats, waar vele tienduizenden slachtoffers begraven liggen.
Boven de toegangspoort.....
De cellen, 37 in totaal. In elk van deze ruimtes werden soms wel meer dan 100 man ondergebracht.
Via de ondergrondse gang bereik je de executieplaats.
De gevangenen die ter dood waren veroordeeld moesten door deze "Poort van de Dood" naar de executieplaats lopen.....
In het massagraf lagen ongeveer 600 doden begraven. Na de oorlog heeft men de stoffelijke resten overgebracht naar de Nationale Begraafplaats bij de ingang.
Het zwembad dat door de gevangenen werd gebouwd en bestemd was voor de Nazi-beulen.
Dit gedeelte werd door de Nazi's bijgebouwd. Cellenblokken voor eenzame opsluiting. In 1945 zijn de Duitsers ook begonnen met de bouw van gaskamers in Terezin. Ze zijn nooit gebruikt.
Het nabijgelegen vestingstadje zelf oogt niet als een getto. Waarschijnlijk ook omdat de Duitsers kosten nog moeite spaarden om het er allemaal zo vriendelijk en lieflijk mogelijk uit te laten zien voor de buitenwereld. Er werd zelfs een film gemaakt ("Theresienstadt, de Führer schenkt de joden een stad"), waarin men kon zien hoe goed de Joden het wel niet hadden hier. Voordat de film werd gedraaid, werd het inwoneraantal eerst drastisch geminderd; ouderen en zieken werden al afgevoerd naar vernietigingskampen. Toen de film eenmaal af was, werden alle Joden die mee hadden gewerkt aan de film eveneens naar Auschwitz getransporteerd. Van zo'n bezoek word je wel even stil. Het dringt tot je door hoeveel leed er in deze straten is geleden, hoeveel onmenselijkheid er binnen deze muren is geweest. Indrukwekkend, om nooit meer te vergeten. Link: Terezin Memorial Die avond eten we in Tabor bij een kleine pizzeria. Het smaakt voortreffelijk! En voor de prijs hoef je het hier helemaal niet te laten.
|
